AMAKURU

UKWEZI

Nduhungirehe yashimangiye ko ingamba z’ubwirinzi zizagumaho igihe cyose FDLR ikiri muri RDC

Nduhungirehe yashimangiye ko ingamba z'ubwirinzi zizagumaho igihe cyose FDLR ikiri muri RDC
06-03-2026 20:39 | By Admin | Yasomwe n'abantu 4

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwerane, Ambasaderi Olivier Nduhungirehe, yashimangiye ko ingamba z’ubwirinzi u Rwanda rwashyize ku mupaka zizagumaho igihe cyose umutwe w’iterabwoba wa FDLR uzaba ukiri mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Mu kiganiro n’umunyamakuru Joshua Barnes wa Firstpost, Minisitiri Nduhungirehe yatangaje ko FDLR ikomeje gusigasirwa kugira ngo irusheho kugira imbaraga, mu gihe bizwi ko ifite umugambi wo gusenya iterambere Abanyarwanda bubatse mu myaka 32 ishize, yifatanyije n’indi mitwe y’ingabo zirimo iza RDC.

Ati "Ariko ikibazo dufite ni uko hirya y’umupaka, abakoze Jenoside, Interahamwe, ariko n’abasirikare, bambuka umupaka. Ntibambuwe intwaro n’ingabo z’Umuryango w’Abibumbye zihakorera, ntibazambuwe n’izindi ngabo z’amahanga ahubwo barasigasiwe. Bahawe ubufasha kugeza n’aho binjizwa mu Ngabo za RDC."

Minisitiri Nduhungirehe yabwiye uyu munyamakuru ko u Rwanda rwashyize ingamba z’ubwirinzi ku mupaka kubera ibitero byinshi FDLR yarugabyeho mu myaka 30 ishize, iturutse mu Burasirazuba bwa RDC, kugira ngo ikindi gihe bitazasubira.

Yasobanuye ko intwaro ikomeye FDLR yifashisha mu mugambi wo gusenya ibyo Abanyarwanda bubatse ari ingengabitekerezo ya Jenoside, kandi ko u Rwanda rwaganiriye na RDC kuri iki kibazo binyuze muri gahunda ya Washington, byumvikana ko uyu mutwe ugomba gusenywa ariko ko bitubahirije.

Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko aho gusenya FDLR kugira ngo u Rwanda rukureho ingamba z’ubwirinzi rwashyize ku mupaka, Leta ya RDC yahisemo kurenga ku gahenge, igaba ibitero by’indege z’intambara na drones ku birindiro bya AFC/M23 no ku Banyamulenge mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo.

Ati "Ibi ni byo byabaye intandaro yo gusubiza kwa AFC/M23. Ubwo twasinyaga amasezerano y’amahoro ya Washington tariki ya 4 Ukuboza, intambara yari ikomeje kandi twari twaramenyesheje abahuza n’umuryango mpuzamahanga ko ibintu byazambye. Ariko bahatirije ko dusinya amasezerano tariki ya 4 Ukuboza."

Yagaragaje ko u Rwanda rwasenywe bikomeye na Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bityo ko iyo rwumvise ingengabitekerezo ya Jenoside mu gihugu cy’abaturanyi, abarimo abayobozi muri RDC bacyita Abatutsi inyenzi n’udukoko, rubifata nk’ikintu gikomeye cyane kuko ibintu nk’ibyo byabaye no mu 1994.

Yagize ati "Tubifata nk’ibintu bikomeye kubera ko ibyatubayeho mu 1994 ntibizasubira. Tuzi uko twababaye. Turabizi ko umutekano wacu ubangamiwe n’ingabo ziri hafi y’umupaka wacu, uwo mutwe wa FDLR ufashwa na Leta ya RDC, ariko n’abacanshuro."

Minisitiri Nduhungirehe yasobanuye ko uretse FDLR, ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo, abacanshuro baturutse muri Colombia n’ibindi bihugu, bifite umugambi wo gukuraho ubutegetsi bw’u Rwanda no gusubiramo Jenoside ariko ko bitazabihira.

Ati "Ni yo mpamvu twashyizeho ingamba z’ubwirinzi, kandi tuzakomeza kurinda abaturage bacu n’imipaka yacu."

Tariki ya 2 Werurwe, Amerika yafatiye Ingabo z’u Rwanda na bamwe mu bayobozi bakuru bazo ibihano, ibashinja kurenga ku gahenge muri Teritwari ya Uvira. Ibi bihano bikomoka ku cyemezo AFC/M23 yafashe cyo gufata Umujyi wa Uvira, igamije kuburizamo ibitero bya Leta ya RDC.

Minisitiri Nduhungirehe yagaragaje ko nubwo Amerika n’umuryango mpuzamahanga muri rusange byamaganye ifatwa rya Uvira, habayemo kutita ku kibazo cyose ngo harebwe impamvu AFC/M23 yafashe iki cyemezo n’uburyo Leta ya RDC yakomeje kurenga ku gahenge.

Yashimangiye ko ibihano Amerika yafatiye Ingabo z’u Rwanda n’aba bofisiye bidashobora gukemura amakimbirane AFC/M23 y’Abanye-Congo ifitanye na Leta ya RDC, kuko igihe cyose ikibazo kidakemuwe guhera mu mizi yacyo, kigenda kigaruka.

Ati "Birumvikana ko nta musaruro byatanga. Mu by’ukuri si byo bihano bya mbere bifashwe ku Rwanda. Mu 2012-2013, hari ibindi bihano byafashwe mu gihe cy’intambara ya mbere ya M23. Ayo ni amakimbirane ya mbere yarangijwe n’igisubizo cya gisirikare mu 2013 ariko impamvu muzi zayo ntizakemuwe. Ni yo mpamvu yagarutse mu Ugushyingo 2021 nyuma y’imyaka umunani."

Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko kugira ngo amakimbirane yo muri RDC ahagarare, ari ngombwa ko abahuza bahera mu mizi yayo, aho gushyira imbere ibihano cyangwa imbaraga za gisirikare.


INKURU ZA :
Tanga Igitekerezo
Ibitekerezo
IZINDI NKURU WASOMA
Yolande Makolo: Amafaranga u Rwanda rukoresha muri Cabo Delgado arenga inshuro 10 atangwa na EU

Umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yatangaje ko inkunga ya miliyoni 20 z’Amayero yagenewe Ingabo z’u Rwanda binyuze mu kigega cy’u Burayi gishinzwe gushyigikira ibikorwa by’amahoro, European Peace Facility, yose yamaze gukoreshwa, kandi ko ikiguzi ubu butumwa butwara Guverinoma y’u Rwanda gikubye inshuro nibura 10 ayo mafaranga.

Makolo yavuze ko usibye amafaranga menshi u Rwanda rushora mu butumwa bwo kurwanya ibyihebe muri Cabo Delgado, hiyongeraho n’ukwitanga kudasanzwe kw’abasirikare bahasiga ubuzima.

Yabitangaje ubwo yasubizaga inkuru yatambukijwe na Bloomberg, igaragaza ko amasezerano y’inkunga y’amafaranga itangwa n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi igenerwa Ingabo z’u Rwanda ziri mu butumwa bw’amahoro mu Ntara ya Cabo Delgado muri Mozambique azarangirana na Gicurasi 2026.

Iyi nkunga ya miliyoni 20 z’amayero yemejwe n’Abaminisitiri b’Ububanyi n’Amahanga b’ibihugu bigize EU ubwo bahuriraga mu nama i Bruxelles mu Bubiligi kuri uyu wa 18 Ugushyingo 2024.

Yaje ikurikiye indi ya miliyoni 20 z’Amayero yemerewe Ingabo z’u Rwanda mu Ukuboza 2022, nyuma y’umwaka n’amezi atanu zitangiye ubu butumwa bw’amahoro.

Ihagarikwa ry’aya masezerano rije nyuma y’itangazo ry’ibihano Amerika yafatiye RDF ryashyizwe hanze ku wa 2 Werurwe 2026 rishinja u Rwanda ubufatanye n’umutwe wa M23, ibintu rwamaganye kuva kera.

Umuvugizi w’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi yavuze ko “Gahunda z’ubufasha zashyizweho mu 2022 na 2024 zizarangira muri Gicurasi 2026. Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi buzi iby’ibihano Amerika iherutse gutangaza ku ngabo z’u Rwanda n’abayobozi bazo bakuru bane. Turimo gusuzuma icyo bivuze n’ingaruka z’ingamba za Amerika.”

Bloomberg yatangaje ko nta gahunda ihari yo gukomeza gutanga iyi nkunga.

Yolande Makolo yavuze ko kuba u Rwanda rwakomeza kohereza Ingabo zarwo mu bikorwa byo kurwanya iterabwoba muri Mozambique, mu gihe byaba bikenewe koko, bizaterwa n’inkunga ihagije kandi ibiteganyirijwe.

Ati “Ingabo z’u Rwanda zagiye muri Cabo Delgado mu 2021 zibisabwe na leta ya Mozambique, kugira ngo zifashe igihugu cy’ikivandimwe, amafaranga ntabwo yari yo ya mbere.”

“Umusaruro w’iki gikorwa uragaragara, abasivili basubiye mu ngo zabo, abana basubiye ku ishuri, ubucuruzi bwongeye gufungura, ishoramari rikomeye ry’abanyamahanga ryakomeje gukorwa.”

Yolande yagaragaje ko akazi kakozwe na RDF mu guhashya ibyihebe muri Cabo Delgado kagiriye umumaro abaturage b’iki gihugu, ndetse na kompanyi zahashoye imari mu bijyanye na gaz [LNG], agaragaza ko “gushyikikira igikorwa nk’iki atari ubuntu bwaba buri kugirirwa u Rwanda.”

Cabo Delgado ni intara ikungahaye cyane kuri gaz nyinshi. Total Energies SE ni yo iyoboye umushinga wo gucukura no kohereza mu mahanga gaze, ufite agaciro ka miliyari 20 z’Amadolari ya Amerika.

Uyu ni wo mushinga banki yo muri Amerika ya Export-Import Bank yashoyemo miliyari 4,7$.

Umushakashatsi Mukuru mu Kigo Foundation for Defense of Democracies giherereye i Washington, Daniel Swift, yavuze ko Amerika ishobora kuba idashaka ko ibihano byayo kuri RDF bibangamira cyane ibikorwa byayo muri Mozambique.

Ati “Nta muntu n’umwe wifuza ko ibikorwa byabo muri kariya gace gakungahaye kuri gaz karimo imwe mu mishinga ikomeye y’ishoramari rya Amerika, bigerwaho n’ingaruka mbi. LNG ifite abantu benshi bayihanze amaso ubu.”

Mu butumwa bwe, Yolande yasoje avuga ko “Mu gihe ubuyobozi bwa RDF bwabona ko imirimo ikorwa n’inzego z’umutekano z’u Rwanda i Cabo Delgado idashimwa, byaba bikwiriye gusaba leta guhagarika aya masezerano y’impande zombi yo kurwanya iterabwoba, Ingabo zikava yo.”

Bobi Wine yavuye mu bwihisho akomereza mu mahanga

Umunyapolitiki Robert Kyagulanyi Ssentamu utavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Uganda, yatangaje ko yavuye mu bwihisho yari amazemo hafi amezi abiri, akomereza mu mahanga mu ruzinduko ahamya ko ari urw’akazi.

Kyagulanyi wamamaye mu muziki nka Bobi Wine yatangiye kwihisha tariki ya 15 Mutarama 2026, ubwo amatora y’Umukuru w’Igihugu n’Abadepite yari arangiye.

Asobanura ko Leta ya Uganda imaze igihe kinini imuhiga kugira ngo imugirire nabi kubera ko yanze kwemera intsinzi ya Perezida Yoweri Kaguta Museveni, ariko ko itamubonye kubera ko abaturage bamuhishe.

Ati "Bateye ingo za bagenzi banjye n’abayobozi, bashyiraho bariyeri n’aho gusakira imodoka, bafunga banirukana abapolisi nahawe mu bihe byo kwiyamamaza, batera urugo rwacu, bakomeza kurucunga. Ntibambonye kubera ko abaturage ba Uganda barancumbikiye, barandinda."

Bobi Wine yatangaje ko yavuye muri Uganda by’akanya gato kugira ngo hagire ibyo akemure bijyanye n’akazi, aho ateganya kuganira n’inshuti n’abafatanyabikorwa hirya no hino ku Isi mbere yo gusubira mu gihugu cyabo.

Ati "Uyu munsi ndabamenyesha ko ngiye gusohoka igihugu by’igihe gito kugira ngo ngire iby’ingenzi nkemura bijyanye n’akazi. Mu byumweru bike biri imbere nzaganira n’inshuti zacu n’abafatanyabikorwa hirya no hino ku Isi mbere yo kugaruka muri Uganda kugira ngo mpirimbanire ubwisanzure na demokarasi!”

Komisiyo y’amatora muri Uganda yemeje ko Bobi Wine yagize amajwi 24,72%, akurikira Museveni watsinze ku majwi 71,65%. Ishyaka NUP ry’uyu munyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi ryanze ibyavuye mu matora.

Ubufaransa bwatangije iperereza ku gitero cyagabwe i Goma kikica umufaransakazi

Ishami rishinzwe gukurikirana ibyaha by’iterabwoba mu Bushinjacyaha bw’u Bufaransa (PNAT), ryatangije iperereza ku byaha by’intambara byakorewe mu gitero giherutse kugabwa i Goma mu Burasirazuba wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), kigahitana Umufaransakazi witwa Karine Buisse.

Karine Buisset yakoreraga Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Bana (UNICEF) i Goma ari umusesenguzi wa gahunda zo kurengera abana bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina.

Icyo gitero cya drones cyabaye ku wa 11 Werurwe 2026, umutwe wa AFC/M23 urwanya ubutegesti bwa RDC wagaragaje ko cyagabwe n’Ingabo za Leta (FARDC) kigamije kwica abayobozi bakuru bawo.

Uwo mufaransakazi ari mu bahitanywe na cyo nyuma y’uko inzu we n’abandi bakozi bari batuyemo mu gace ka Himbi irashweho.

Umuyobozi Mukuru wa UNICEF, Catherine Russell yavuze ko babajwe cyane n’ibibazo by’umutekano muke byibasira abasivile by’umwihariko urupfu rw’uwo mufaransakazi.

Ikinyamakuru Actualité cyanditse ko iryo perereza ry’u Bufaransa rigamije kumenya ukuri ku rupfu rwa Karine Buisse binyuze mu kugaragaza mu by’ukuri abagabye icyo gitero.

Ni nyuma y’uko Leta ya RDC yari yirinze guhakana cyangwa kwemeza ko ingabo zayo ari zo zagabye icyo gitero, ivuga ko na yo igiye gukora iperereza ngo hamenyekane ukuri k’uko ibintu byagenze, ariko mu buryo busa n’ubutangaje itangira kucyegeka kuri AFC/M23.

Icyo gitero cyamaganywe n’ibihugu bitandukanye ndetse n’imiryango mpuzamahanga ariko igitangaje ni uko nta watinyukaga kwamagana abakigabye mu by’ukuri.

Ni ibintu Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Nduhungirehe Olivier yagarutseho, avuga ko ibihugu byinshi byiganjemo iby’i Burayi n’imiryango mpuzamahanga byagaragaje ko bibabajwe n’urupfu rw’Umufaransakazi Karine Buisset ariko ntibikomoze ku bakigabye.

Yavuze ko umuryango mpuzamahanga utajya utunga urutoki Leta ya RDC iyo ikora ubugizi bwa nabi, kuko igihe cyose ingabo zayo zagabye ibitero bya drones ku Banyamulenge muri Komine ya Minembwe n’abandi basivile, wahisemo guceceka.

Ati “Birababaje kubona ko mu Isi ya none, bitakiri ihame ry’Umuryango w’Abibumbye cyangwa itegeko mpuzamahanga byatakaje agaciro, ahubwo n’ubuzima bw’abantu bugatakaza mu gihe inyungu zikomeye z’abanyembaraga zabangamirwa.”

Leta ya RDC yakajije ibitero bya drones ku birindiro bya AFC/M23 kuva umwaka wa 2026 watangira. Tariki ya 24 Gashyantare, yiciye Umuvugizi wayo ku rwego rwa gisirikare, Lt Col Willy Ngoma n’abandi barwanyi barimo abamurindaga.